| P U B L I C I S T I K Ė |
Kosova ka nevojė tė pėrkrahet e jo tė mėsohet z. Nano!
Shkruan: Arben Ēokaj
Shqiptarėt e Kosovės, pėrmes lidėrve politikė tė zgjedhur me votėn e lirė, kėrkojnė zgjedhjen sa mė parė tė statusit final tė Kosovės, e cila ėshtė pavarėsia. Por kjo nuk duhet tė ndodhė pėrmes njė dialogu tė drejtėpėrdrejtė Prishtinė-Beograd, siē parashikon Ēoviq nė planin e tij pėr njė Kosovė serbe, gjė qė siē duket pėrkrahet momentalisht edhe nga Nano, por kundėrshtohet hapur nga kryeministri i Kosovės, Rexhepi. Statusi final i Kosovės duhet tė vendoset nė Kėshillin e sigurimit tė OKB-sė, e sidomos me pėrkrahjen e Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, si partneri mė i besueshėm i shqiptarėve nė pėrgjithėsi, dhe i Kosovės nė veēanti. Shqiptarėt dhe serbėt nuk kanė ēfarė tė bisedojnė e tė dialogojnė. Shqiptarėt e Kosovės janė pėrcaktuar pėr pavarėsi, dhe nuk gjen nė Kosovė asnjė qytetar shqiptar, e jo mė politikan, qė tė dalė kundėr pavarėsisė sė Kosovės, si opsion i zgjidhjes pėrfundimtare tė statusit tė saj. Ndėrsa serbėt e kundėrshtojnė kėtė deri nė nivele tė larta tė shtetit tė tyre, pavarėsisht se pėr shumicėn e serbėve, Kosova ėshtė tashmė njė ēėshtje e humbur. Por serbėt, tė cilėt pėrkundėr Nanos, e kuptojnė kozmopolitizmin politik, si ndjenjė egoiste pėr vetveten; tė pajisur me njė pėrvojė politike paksa mė tė madhe se Kryeministri i sotėm shqiptar, ata mundohen megjithatė tė ndikojnė qendrat e vendosjes ndėrkombėtare, duke shfrytėzuar edhe bindjet politike tė majta sllave, pėr tė minuar rrugėn e Kosovės drejt pavarėsisė. Nė kėtė mėnyrė, serbėt ia kanė arritur tė bindin politikanė tė majtė evropianė, punonjės tė administratės sė UNMIK-ut nė Kosovė si Susan Manuael - ish-zėdhėnėsja e UNMIK-ut, etj. tė cilėt shkojnė aq larg, sa ta shohin tė drejtėn e shqiptarėve tė Kosovės pėr pavarėsi, si ironike. Kėta punonjės bukėshkalė tė UNMIK-ut, marrin rroga tė majme nė Kosovė, pa tatim fare, qė nuk mund t'i marrėsh lehtė diku tjetėr, dhe nė fund tė fundit largohen me bisht nėn shalė, duke nxjerrė nė pah ndjenjat e tyre mosmirėnjohėse, qė i trishtonin ata pėr aq kohė sa ishin nė Kosovė. Imagjinoni sa tė trishtuar do jenė serbėt vetė, tė cilėt gjithė jetėn e tyre vuajnė se si t'ia mohojnė Kosovės tė drejtat e saj!... Kohėt e fundit Nano jo vetėm qė shfaqet si Don Kishot futurist e diletant politik pėr ēėshtjet kombėtare, me thėniet e tij tė parakohėshme "integrim nė vend tė sovranitetit tradicional", apo "multikulturalizėm nė vend tė romantizmit nacionalist", qė fshehin nė tė vėrtetė qėllimin e tij meskin, nė mbėshtetje tė planeve serbe, pėr tė penguar Kosovėn nė rrugėn e saj tė pavarėsisė. Kush po e pyet sot Nanon pėr integrim ballkanik, dhe kush nga shtetet e Ballkanit po i merr nė dorė deklaratat e tij delirante? T'i referohemi vetėm Greqisė, ku integrimi ballkanik pėr tė, ėshtė pikėrisht heqja e identitetit tė shqiptarėve, ndėrrimi i emrave dhe besimit tė tyre, dhe pėrdorimi i tyre si skllevėr modernė, pa as tė drejtat mė elementare tė garantuara nga karta evropiane e tė drejtave tė njeriut, e cila ėshtė pranuar edhe nga Greqia. Ėshtė pikėrisht shteti grek - anėtar i vetėm i Bashkimit Evropian nga Ballkani, qė duhet t'i paraprijė idesė sė njė integrimi ndėrballkanik, duke filluar me respektimin e tė drejtave tė ēamėve e tė emigrantėve shqiptarė atje, e jo Kryeministri i sotėm shqiptar - kryeministėr i njė vendi me njė ekonomi tė dobėt, qė vuan nga idetė e tij servile, me shpresė se do kuptohet nga Evropa. Ne qė jetojmė nė Evropė, dhe i njohim mjaft mirė huqet e politikės sė shteteve nacionale evropiane, mund t'i kujtojmė Nanos, se rruga drejt Evropės nuk bėhet me servilizėm tė tejskajshėm e nėnshtrim, dhe duke shitur interesat nacionale e vitale tė vendit e kombit tėnd. Evropianėt nuk tė honepsin fare, kur dikush u lutet pėr ndihmė, ata respektojnė mė tepėr tė fortin dhe atė qė di t'i mbojė tė drejtat e tij. Por duket se kryeministri i Shqipėrisė, z. Nano, nuk i njeh si dhe sa duhet Evropianėt, dhe kjo nuk ėshtė vetėm fatkeqėsi e tij si kryeministėr, por mė tepėr njė fatkeqėsi pėr popullin shqiptar, qė nuk gjen rrugė pėr ta zėvendėsuar atė. Duke u nisur nga tradita politike Evropiane, e sidomos nga tradita politike nė Ballkan, idetė e Nanos pėr njė integrim ballkanik, nė kurriz tė popullit shqiptar, nuk paraqesin njė prespektivė tė qartė. Duhet nė radhė tė parė tė krijohet substanca e organizuar shqiptare, para se ne tė fillojmė integrimin. Pasi integrimi nė vetvete, nuk ėshtė naiv e idealist nė ajėr, siē mundohet ta paraqesė Nano, por ėshtė nė radhė tė parė ballafaqim vlerash mbi baza konkurruese e dominuese. Nė marrėdhėnie me fqinjėt, sot pėr sot, Shqipėrisė dhe Kosovės i shkon mė shumė pėr shtat termi "fqinjėsi e mirė - kufinj tė fortė" sesa "integrimi nė vend tė sovranitetit tradicional". Prandaj Nano si kryeministėr i Shqipėrisė tė punojė mė shumė pėr zgjidhjen e problemeve tė mėdha nė shtetin e tij, e tė mos hapet si vaji nė lakra, duke u munduar tė mėsojė shqiptarėt e Kosovės se ēfarė duhet tė bėjnė. Kryeministri shqiptar Nano po jeton sot ekstazėn e suksesit tė tij, me njė grua tė re e tė bukur, me njė opozitė tė heshtur (pėr hir tė marrėveshjeve), i bindur mė shumė se kurrė, se ai po shtron rrugėn e Shqipėrisė pėr nė Evropė, pa shtruar as edhe rrugėt e vendit tė vet. Dhe jo vetėm kaq, por si mbėshtetės real i ideve tė Demaēit pėr Ballkani e vėllazėrim me serbėt, ai po thekson gjithnjė e mė tepėr termat integrim ballkanik, multikulturalizėm, etj. Sikur nuk bėhet fjalė kėtu pėr njė gadishull si Ballkani, ku historitė e vjetra ngjallen papritmas, e bėhen mė reale e kokėforta, se vetė idetė e pakontroll tė Nanos. Kosova ka ndėrtuar tashmė strukturat e saj politike tė drejtimit tė njė shteti, duke u mbėshtetur nė votėn e lirė tė qytetarėve tė saj. Presidenti i Kosovės Dr. Ibrahim Rugova, ėshtė njė politikan i afirmuar nė arenėn ndėrkombėtare si personalitet evropian; njė njeri i menēur e me kulturė tė gjėrė. Kosova ėshtė mė afėr se gjithmonė pavarėsisė reale tė saj dhe shtetit tė ri nė Ballkan. Pra Kosova e ka treguar veten, se i di mirė punėt e veta. Por Kosovės i duhet pėrkrahje e madhe, nė radhė tė parė nga shteti shqiptar, i cili nė vend tė kėsaj pėrkrahjeje tė nevojshme, heq zyrėn e Kosovės nga Tirana, dhe pėr hir tė marrėdhėnieve me Serbinė e fqinjė tė tjerė jo-shqiptarė, mundohet tė japė leksione qė janė nė koherencė me mendimin serb pėr njė Kosovė serbe. Thonė se hitoria pėrsėritet. A mos duhet tė mendojmė ne shqiptarėt, se interesat e popullit shqiptar tė Kosovės po shiten pėrsėri nga shteti shqiptar, pėr hir tė konjukturave banale e personale tė krerėve politikė tė Shqipėrisė sė sotme, siē bėnė komunistėt mė 1944? Dihet se Partia Socialiste ėshtė pasardhėse e Partisė sė Punės, pra e komunistėve shqiptarė, por kjo nuk do tė thotė se lideri socialist Nano (nėse nuk ėshtė i shitur) duhet tė vazhdojė traditėn e tė veprojė si diktatori Hoxha. Duhet qė pikėrisht, pasardhėsit e sotėm tė komunistėve shqiptarė, tė punojnė qė tė ndreqin njė padrejtėsi tė madhe historike e kombėtare tė popullit shqiptar, tė krijuar pikėrisht prej tyre, nė mėnyrė qė ata tė konsiderohen modernė e tė reformuar, siē ka dėshirė ta quajė edhe z. Nano. Ēėshtja e Kosovės duhet tė zgjidhet nė njė rrugė tė drejtė, ashtu siē ėshtė shprehur populli i saj nė referendumin popullor. Nėse kjo gjė nuk pėrkrahet nga shteti i sotėm shqiptar, atėherė z. Nano tė mos shpresojė se ka pėr ta bėrė gjumin e qetė, dhe ka shumė mundėsi qė atij do i duhet, qė inteligjencės sė tij tė lindur, t'i heqė njė paralele ndėrmjet veprimeve tė tij tė sotme, dhe atyre tė diktatorit Hoxha mė 1944. Nė Kosovė ekziston i qartė mendimi unik pėr tė ardhmen e Kosovės dhe statusin final tė saj. Ndėrsa nė Shqipėri konsiderohet si demokratik e i arsyeshėm mendimi apatik e divergjent pėr fatet e kombit shqiptar, e sidomos statusin e ardhshėm tė Kosovės. Kėrkohet qė edhe shteti shqiptar tė dalė hapur dhe unik nė qėndrimet politike tė tij pėr ēėshtjen e pavarėsisė sė Kosovės, duke filluar qė nga presidenti Moisiu, kryeministri Nano, ministri i jashtėm Meta, etj. Pėr ēėshtje tė pėrbashkėta kombėtare, mendimi i forcave politike si nė Kosovė ashtu edhe nė Shqipėri, duhet tė jetė i pėrbashkėt dhe pa ekuivoke.
06.12.2002 [ Prapa ]
|
Ėshtė tepėr domethėnės fakti qė Nano shfaq pėrsėri tendencat e tij tė ideve pakontroll. Nė njė takim tė "Klubit Politik Ballkanik" kėto ditė nė Athinė, ai shprehet se duhet tė fillojė dialogu Prishtinė-Beograd. Si kryministėr i Shqipėrisė, atij i takon tė shfaqė mendimet e tij pėr tė ardhmen e Kosovės dhe tė rajonit nė pėrgjithėsi. Por ajo qė tė tėrheq vėmendjen nė kėtė rast, ėshtė pikėrisht kovergjenca e propozimit tė zotit Nano me planin e nėnkryeministrit serb Ēoviq, tė publikuar kėto ditė nė gazetėn serbe "Politika".
